2 – 3 rok życia
- dziecko ma opanowane proste przeciwieństwa (np. „nie ma – jest” „wysoko – nisko)
- dziecko wykonuje proste polecenia (np. „Podaj lalę”)
- dziecko potrafi nazwać większość przedmiotów znajdujących się w jego najbliższym otoczeniu
- dziecko wymawia ponadto spółgłoski k, g, l
- dziecko zaczyna zadawać pytania
- dziecko zapytane o to, jak ma na imię, potrafi udzielić poprawnej odpowiedzi
3 - 4 rok życia
- dziecko odróżnia słuchowo prawidłową wymowę od niepoprawnej np. salik – szalik
- mowa dziecka jest zrozumiała nie tylko dla jego rodziców, ale i dla ludzi z poza najbliższego otoczenia dziecka
- dziecko zadaje coraz więcej pytań, zaczyna być ciekawe świata
- dziecko upraszcza realizację trudnych dla niego pod względem artykulacyjnym głosek (np. rak – lak)
- mowa dziecka jest raczej płynna
- dziecko zaczyna posługiwać się dłuższymi zdaniami
4 - 5 rok życia
- dziecko potrafi skupić uwagę na czytanym mu fragmencie tekstu
- dziecko potrafi odpowiedzieć na pytania dotyczące tekstu (np. Gdzie poszła Gąska? Dlaczego Gąska była smutna?)
- dziecko może realizować głoski sz, ż, cz, dż oraz r
- dziecko wypowiada się a pomocą zdań zawierających coraz większą liczbę przymiotników
- dziecko zaczyna stosować w swoich wypowiedziach reguły gramatyczne
5 – 6 rok życia
- dziecko rozumie coraz bardziej złożone polecenia np. „stań na żółtym kwadracie i połóż ręce na głowie”
- dziecko rozumie morał czytanej mu opowieści
- dziecko orientuje się w przestrzeni (potrafi wskazać nad, pod itp.)
- mowa dziecka jest płynna
- realizuje prawidłowo wszystkie głoski j. polskiego
- dziecko potrafi ułożyć pociętą na kawałki historyjkę w odpowiedniej kolejności i opowiedzieć o czym ona jest
- dziecko w prawidłowy sposób buduje zdania.
Aby wspierać rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym, najważniejsze jest dawanie prawidłowego wzorca, codzienne krótkie ćwiczenia oraz eliminowanie złych nawyków.
Główne zasady logopedyczne dla rodziców:
- Nie spieszczaj mowy: Mów do dziecka wyraźnie, poprawnie i w pełnych zdaniach. Unikaj używania tzw. języka dziecięcego (np. zamiast piesek czy am-am, używaj tradycyjnych, poprawnych form).
- Bądź dobrym słuchaczem: Nie przerywaj dziecku, nie dokończaj za nie zdań i nie pośpieszaj go, gdy próbuje wyrazić swoje myśli. Daj mu czas na dokończenie wypowiedzi.
- Eliminuj złe nawyki: Zwróć uwagę, czy dziecko nie ssie kciuka, nie używa zbyt długo smoczka lub butelki ze smoczkiem oraz czy nie oddycha stale przez usta (wymaga to konsultacji z laryngologiem lub logopedą).
- Ćwicz regularnie, ale krótko: Codzienne ćwiczenia w formie zabawy przez 5–15 minut przynoszą znacznie lepsze efekty niż sporadyczne, długie sesje.
- Dbaj o słuch: Pamiętaj, że prawidłowa wymowa zależy od dobrego słuchu. Częste infekcje uszu czy kłopoty ze słyszeniem warto jak najszybciej konsultować.
Przykłady prostych zabaw logopedycznych w domu:
- Gimnastyka buzi i języka: Urządzajcie "ćwiczenia przed lustrem" – wysuwanie języka jak "konik", oblizywanie warg, parskanie ("konik"), cmykanie czy nadymanie policzków.
- Zabawy oddechowe: Zamiast mówić, dmuchajcie: robienie bąbelków w wodzie przez słomkę, zdmuchiwanie piórek, wateczek z dłoni czy gaszenie świeczek.
- Onomatopeje (wyrazy dźwiękonaśladowcze): Naśladujcie dźwięki zwierząt, pojazdów czy zjawisk pogodowych (miau, wrum, kap-kap), co świetnie rozwija narządy mowy u młodszych przedszkolaków.
Przydatne linki do pracy w domu :
https://www.wordwall.net/pl-pl/community/logopedia
https://domologo.pl/logopedia/wymowa/gloski-szumiace/laczenie-cech-gloska-sz-w-zdaniach/